Artikel Vakblad Afval

Naar een circulaire textielketen

Een kleine veertig procent van gebruikt textiel eindigt bij het restafval, terwijl het overgrote deel daarvan nog goed te benutten valt. Voor Wolkat, gevestigd in Tilburg en Tanger, is het een grondstof, die gerecycled of zelfs geupcycled kan worden.

 

Al kort na de Tweede Wereldoorlog reed Toos van Ierland met haar bakfiets rond in Tilburg om van alles en nog wat in te zamelen; ze zag dat veel spullen uitstekend een tweede leven konden krijgen. In textielstad Tilburg lag al snel de nadruk op kleding en dekens en Wolkat was geboren. Met Kimberley van der Wal-Boumans is inmiddels de vierde generatie in het familiebedrijf aan zet. Ze is verantwoordelijk voor de marketing en ontwikkeling van nieuwe producten en markten. De foto van haar overgrootmoeder als stichtster van het bedrijf hangt prominent in de hal.

De handel in gebruikt textiel was lange tijd de voornaamste activiteit tot een zakenreis naar Marokko in de jaren ’80 daar verandering in bracht. “Daar werd het idee geboren om samen met een lokale partner een bedrijf op te starten. We waren toen al bezig met gerecycelde textielvezels. De fabrieken in Marokko maken het mogelijk dat goed vorm te geven. In 1995 kwam de recyclingmachine; sinds begin deze eeuw werken we aan een echte circulaire benadering: van oud textiel maken we samen met partners nieuwe mode”, vertelt Van der Wal.

Duurzame aanpak

Wolkat is niet het enige bedrijf dat aan textielrecycling doet; in India gebeurt dat bijvoorbeeld veel. “Maar wij proberen ons op alle vlakken te onderscheiden, in de eerste plaats op het terrein van duurzaamheid: we gebruiken in Marokko geen water en geen kleurstoffen. Door alles heel precies uit te sorteren, maken we gebruik van de kleuren die het materiaal al heeft”, zegt ze.

Het bedrijf zamelt niet zelf in; het materiaal komt van een Zwitsers inzamelbedrijf en sorteerbedrijven en sinds kort, door een samenwerking met Midwaste, ook van een paar Zuid-Nederlandse gemeenten.

“Het binnengekomen materiaal wordt eerst in drie categorieën gesorteerd: bruikbare tweedehands kleding voor de Europese markt, inclusief vintage; bruikbare kleding voor de niet-Europese markt en recycelbaar textiel. Alleen vervuild materiaal, bijvoorbeeld met smeer, is niet bruikbaar”, vertelt ze. Per jaar wordt 25 miljoen kilo textiel verwerkt. Slechts 4-5% van het volume is echt niet bruikbaar.

Materiaalkennis

Het business model van het bedrijf drijft zowel op de verkoop van tweedehands kleding als op de recycling. Daarbij zijn twee factoren doorslaggevend: heel veel aandacht voor het sorteren en een zeer goede materiaalkennis. In de loop van de jaren zijn er miljoenen geïnvesteerd in technieken en kennis. Alles, van sorteren tot het maken van eindproducten, gebeurt in eigen huis.

In Tanger zijn honderden vrouwen dagelijks bezig om het binnengekomen textiel te sorteren in heel veel verschillende klassen, naar materiaalsoort en naar kleur. Vervolgens maakt de recyclemachine er stukjes van en trekt de vezels uit elkaar. Het duurt minimaal een half jaar voordat de sorteerders de vakkennis hebben opgedaan om precies genoeg te werken.

Recyclede vezels zijn korter dan nieuw en dat kan de gebruiksmogelijkheden beperken. Een deel van het materiaal vindt daarom zijn bestemming in bijvoorbeeld isolatieplaten. Dan is er sprake van downcycling. Maar Wolkat zoekt ook voor dit segment innovatieve toepassingen. In het kantoor hangen bijvoorbeeld overal hippe lampenkappen van hergebruikt non-woven textiel.

Een flink deel van de herwonnen vezels wordt tot garens gesponnen. Omdat alles heel precies op kleur gesorteerd is, hoeven ze niet bijgekleurd te worden. De afnemers hiervan zijn breierijen, weverijen en tapijtfabrikanten.

Eigen weverij

Wolkat heeft ook een eigen weverij in Marokko, die een rol speelt bij de innovaties die de laatste jaren ontwikkeld worden. “We willen werkelijk circulair worden: de producten teruggeven aan degene die ze inzamelt. Een voorbeeld is bedrijfskleding van gerecycled textiel die medewerkers van de inzamelende gemeenten zouden kunnen dragen”, vertelt de marketingdirecteur. Ze laat voorbeelden zien van sweaters en jasjes. In het kantoor liggen overal zulke producten: jasjes, tassen, lampenkappen. Het meest bijzondere product dateert van een bijna een jaar geleden. Tijdens Koningsdag 2017 in Tilburg droeg Koningin Maxima een boeket van gerecycled textiel in de vorm van bloemen terwijl de drie prinsesjes bijpassende polscorsages droegen. Het was een uitvloeisel van het project 013 Denim: zeven Tilburgse organisaties hebben oude spijkerbroeken ingezameld. Wolkat heeft de denimvezels herwonnen en die gecombineerd met 50% biologische katoenvezels uit India om er nieuwe denimproducten van te maken: tassen, jasjes en creatieve producten zoals het textielboeket.

Modekleding

Een speciaal segment is de grote hoeveelheid niet verkochte (en dus nooit gedragen) kleding uit de modezaken. “Ook daar zijn we mee bezig. Met de Zweedse keten Filippa K denken we na hoe je kleding zo kunt ontwerpen en fabriceren dat het weer gemakkelijk te recyclen is. Ook met andere wereldspelers loopt overleg en proberen we projecten op te zetten. De mode-industrie op wereldschaal is enorm: als een paar machtige spelers actie zouden ondernemen op dit vlak, zou je heel snel een omslag naar een circulaire keten kunnen krijgen. Je zou kunnen denken aan leasen van kleding, die na gebruik weer teruggaat. De grote modebedrijven moeten dan wel hun verdienmodel aanpassen en hun aandeelhouders er warm voor krijgen”, zegt ze.

Oplossingen voor de kledingberg

Voor de komende jaren zetten Van der Wal en haar vader Philip Boumans, de algemeen directeur, de lijn voort: op zoek naar mogelijkheden voor upcycling en circulariteit. Ze steken aardig wat tijd in de ontwikkeling van hippe producten. “Als je iets kunt laten zien, werkt dat het meest overtuigend”, vertelt hij.

Het bedrijf heeft het tij mee. Meerdere organisaties wijzen inmiddels op het afvalprobleem dat kleding heet (zie kader). Er moet iets gebeuren met de enorme berg. “Wij waren altijd kansloos bij aanbestedingen van gemeenten, maar dat is aan het veranderen. Zij moeten voldoen aan de eisen van Nederland Circulair in 2050 en wij kunnen oplossingen bieden. Dat spreekt aan. Het project met Midwaste is het bewijs daarvoor: er doen nu meerdere gemeenten in Zuid-Nederland mee. Ze zorgen voor meer duidelijkheid richting de burgers die kleding inlevern, bijvoorbeeld een wel/niet lijst zoals die ook voor andere recyclebare materialen bestaat.”

Voor de toekomst verwacht ze duidelijk meer aandacht voor textielrecycling: “Het zal een combinatie van chemische en mechanische recycling worden. Je kunt katoen verwerken tot pulp en daar nieuwe vezels van maken, maar daarnaast zal de mechanische methode zeker ook verder ontwikkelen. Als de overheid hergebruik op gaat leggen, komen er meer kansen.”

 

 

 

 

Kleding: een snel groeiend milieuprobleem

Per seconde wordt wereldwijd een vrachtwagen vol gebruikte kleding gestort of verbrand. Grote hoeveelheden microvezels vervuilen door onzorgvuldige verwerking het milieu. Terwijl de productie steeds toeneemt, wordt meer dan de helft van modegevoelige kleding nauwelijks een jaar gedragen. Minder dan een procent krijgt een nieuw leven door hergebruik. De economische schade wordt geschat op 500 miljard dollar per jaar. Deze gegevens komen uit het rapport ‘A new textiles economy: redesigning fashion’s future’ van de Ellen MacArthur Foundation, opgericht om ideeën over de circulaire economie te verbreiden. Het rapport is in november gepresenteerd. Wolkat heeft zijn expertise op het gebied van recycling ingebracht bij de samenstelling van het rapport. Verder is het bedrijf betrokken bij overheidsprogramma Nederland Circulair in 2050.


Tekst: Tijs Kierkels

Foto Wilma Slegers